ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ DUMONT

 

 

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ DUMONT

Ο Ολλανδός καθηγητής Dumont το Σεπτέμβριο του 1990 στο Aachen της Γερμανίας , στο πανευρωπαϊκό  συνέδριο δυσλεξίας διατύπωσε κάποια κριτήρια  που οροθετούν την δυσλεξία από τις άλλες μαθησιακές δυσκολίες . Κριτήρια τα οποία συμβάλλουν στη διάγνωση και την αντιμετώπιση της δυσλεξίας στα πλαίσια της παιδαγωγικής , με τη βοήθεια των οποίων  κάποιος μπορεί να κρίνει εάν πρόκειται για δυσλεξία.

Πιο συγκεκριμένα τα κριτήρια ήταν τα εξής :

• Το κριτήριο της ιδιαιτερότητας :Στην περίπτωση της δυσλεξία το ιδιαίτερο είναι ότι υπάρχει καθυστέρηση στην ανάγνωση και στην ορθογραφία. Πιο συγκεκριμένα η ικανότητα του ατόμου να μετασχηματίζει τη λέξη, σε φθόγγους και γράμματα καθώς επίσης και να μετατρέπει το γραπτό κείμενο σε προφορικό κατανοητό λόγο. Αρχικά το παιδί δυσκολεύεται στη σύνδεση του φθόγγου με το αντίστοιχο γράμμα. Στη συνέχεια ανιχνεύεται πρόβλημα στην εντύπωση και τη διατήρηση λέξεων στη μακροπρόθεσμη μνήμη και στο συνδυασμό γραφημάτων και φωνημάτων. πχ αι=ε  , ευ=εβ ή εφ κ.α. Το παιδί με δυσλεξία δεν είναι ικανό να διαβάσει και να αποδώσει τις σκέψεις του γραπτά σε προτάσεις , που να χαρακτηρίζονται από μία αλληλουχία και να βγάζουν νόημα. Παράλληλα δεν μπορούν να προσαρμοστούν σε συντακτικούς κανόνες. Στη συγκεκριμένη περίπτωση πρέπει να  διαχωριστεί η δυσαρθογραφία από τη δυσλεξία. Τέλος , παρατηρείται κάποια έλλειψη ακρίβειας στις κινήσεις καθώς και στο λόγο.

•  Το κριτήριο της κανονικής νοημοσύνης : Προϋπόθεση για την ύπαρξη δυσλεξίας είναι μία τουλάχιστον κανονική νοημοσύνη ,εάν δεν συμβαίνει αυτό τότε δεν είναι δυσλεξία. Η δυσλεξία μπορεί να υπάρχει σε άτομα με κανονική αλλά και υψηλή νοημοσύνη.

• Το κριτήριο της απόκλισης: Σχετίζεται με την απόκλιση που παρουσιάζει ο μαθητής μεταξύ των πραγματικών και των αναμενόμενων επιδόσεων τους την γραφή και στην ανάγνωση .Για πολλούς γονείς παραμένει μυστήριο γεγονός ότι το παιδί τους που έχει κανονική νοημοσύνη παρουσιάζει τόσο μεγάλη απόκλιση στο σχολείο. 

• Το κριτήριο του αποκλεισμού:  Αρχικά η δυσλεξία δεν έχει σχέση  με περιπτώσεις φλεγμονής ακουστικού οργάνου, που μπορεί να προκαλούν κώφωση ή βαρηκοΐα. Η τελευταία περίπτωση μπορεί να επηρεάσει  την ικανότητα του παιδιού ως προς την ανάγνωση αλλά δεν σημαίνει ότι είναι δυσλεξικό. Παράλληλα περιπτώσεις ελαφρών εγκεφαλικών δυσλειτουργιών ή διάσπασης προσοχής  σε συνδυασμό , ή όχι με την υπερκινητικότητα είναι δυνατόν να δημιουργήσουν δυσκολίες ως προς τη μάθηση. Επίσης καθυστέρηση στην εξέλιξη των γλωσσικών ικανοτήτων του παιδιού μπορεί να προκύψει λόγω συναισθηματικών προβλημάτων όπως ο φόβος αποτυχίας, το άγχος ,ο θάνατος αγαπημένου προσώπου ή ακόμα λόγω ανωριμότητας κ.ο.κ. Τέλος δεν πρέπει να συσχετιστεί ούτε ο αναλφαβητισμός με τη δυσλεξία εφόσον αρκετά συμπτώματα τους εμφανίζουν ομοιότητες. Γενικότερα το κριτήριο του αποκλεισμού έχει ως στόχο την οριοθέτηση της δυσλεξίας ως προς τις άλλες μαθησιακές δυσκολίες , οι οποίες επιφανειακά μοιάζουν με τη δυσλεξία.

• Το κριτήριο της γλωσσικής εξέλιξης και των γλωσσικών γνώσεων: Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η δυσλεξία προέρχεται από τη διαταραγμένη γλωσσική εξέλιξη. Το παιδί φτάνει σε μία ηλικία κατά την οποία σύμφωνα με τα κριτήρια της γενετικής ψυχολογίας αρχίζουν να αναπτύσσονται κάποιες γλωσσικές ικανότητες με καθυστέρηση. Επίσης έχει διαπιστωθεί ότι αφού το παιδί έχει συγκρατήσει π.χ. κάποιες λέξεις στη μακροπρόθεσμη μνήμη , όταν θα τις ανασύρει , η ανάσυρση θα γίνει λανθασμένα και με καθυστέρηση. 

• Το κριτήριο της δυσαρμονίας στο προφίλ της νοημοσύνης: Τα δυσλεξικά παιδιά χαρακτηρίζονται από  καλή μακροπρόθεσμη μνήμη σε οπτικοχωρικές παραστάσεις , για αυτό το λόγο και μερικοί είναι άριστοι μαθητές σε Άλγεβρα και Γεωμετρία. Διακρίνονται για την οπτικοπρακτική τους μνήμη και έχουν μεγάλες δυνατότητες ως προς τη λύση προβλημάτων. Παράλληλα μπορούν και επεξεργάζονται τις μη λεκτικές όψεις της μακροπρόθεσμης μνήμης και τις σημασιολογικές όψεις των λεκτικών περιεχομένων, γεγονός το οποίο είναι εμφανές εφόσον  ασχολούνται πολλές ώρες με ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Τέλος μπορούν να λαμβάνουν τις δισδιάστατες οπτικές και οπτικοπρακτικές εντυπώσεις  τους ως τρισδιάστατες. Από την άλλη πλευρά έχουν περιορισμένες επιδόσεις μνήμης σε θέματα με ακουστικό και λεκτικό περιεχόμενο, γι αυτό το λόγο δεν τα πηγαίνουν καλά στο μάθημα της Γλώσσας.  Επίσης δεν μπορούν να εγχαράξουν στη μνήμη τους φθόγγους ,λέξεις και προτάσεις. Τέλος ,έχουν αδύναμη μακροπρόθεσμη μνήμη ως προς τη διαδοχή και αλληλουχία γεγονότων, όπως επίσης μπερδεύουν και τη σειρά των ημερών των βδομάδων κ.ο.κ. 

·         Το κριτήριο της κληρονομικότητας : Η δυσλεξία είναι κληρονομική. Σε περίπτωση μονοωογενών διδύμων , τα δύο αδέρφια είναι πάντα δυσλεξικά. Η δυσλεξία συνδέεται με το αριστερό εγκεφαλικό ημισφαίριο, το οποίο καθυστερεί να ολοκληρωθεί κατά τη διάρκεια της κύησης , εξαιτίας της υπερέκκρισης τεστοστερόνης, κυρίως σε αρσενικά έμβρυα. Με αποτέλεσμα να υπάρξει υπερτροφία του δεξιού ημισφαιρίου,  γι αυτό το λόγο παρουσιάζεται και έντονη οπτικοχωρική ικανότητα και αριστεροχειρία, εφόσον το γλωσσικό τους κέντρο βρίσκεται στο δεξί ημισφαίριο. 

 ΠΗΓΗ: Λιβέρη-Καντερέ, Α., 1995.Εσύ ξέρεις τι είναι... δυσλεξία;.Αθήνα:Περιβολάκι